Copy
Meld- en adviespunt live, terugblik themadag, inkijk aanpak Zoetermeer en interview Den Haag
Bekijk deze nieuwsbrief in uw browser

Tegenkracht

Nieuwsbrief over de aanpak van radicalisering in Maastricht en omgeving.

Dit is de eerste nieuwsbrief over de aanpak van radicalisering in Maastricht en omgeving. U leest een terugblik op de themabijeenkomst, een update over het meld- en adviespunt en twee bijdragen van gemeenten uit het westen van het land.

Themabijeenkomst 'Tegenkracht'


Op donderdag 26 maart vond de themabijeenkomst 'Tegenkracht' plaats. Ongeveer honderd professionals uit verschillende werkvelden vonden elkaar in de zoektocht naar een probleem dat ze allemaal delen: radicalisering. Een inkijk in de behandelde thema’s.

Melden
Misschien wel de belangrijkste vraag van de dag was: waar kunnen de professionals hun meldingen kwijt? Burgemeester Hoes gaf aan een meld- en adviespunt voor eerstelijns professionals te willen inrichten.

In gesprek met jongeren en hun omgeving
Het werd duidelijk dat professional nog zoeken naar de wijze waarop ze kunnen communiceren met jongeren uit allochtone doelgroepen. Men concludeerde ook dat het niet noodzakelijk is om meer kennis van de Koran te verwerven. Gepleit werd om vooral vanuit algemene menselijke waarden te communiceren, onafhankelijk van nationaliteit, achtergrond of religie.

Maar ook het gesprek aangaan met de omgeving van deze jongeren is een moeilijke opgave. Dit bleek ook uit het feit dat geen Marokkaanse bewoners, Imams of moskeebestuurders bij de themadag aanwezig zijn. Er zal dus geïnvesteerd moeten worden in het contact met sleutelfiguren uit de verschillende (allochtone) gemeenschappen.

Geen wij/zij
Zo werd ook gehoor gegeven aan het gedeelde gevoel dat radicalisering een gemeenschappelijk probleem is. Een probleem van alle actoren in Maastricht en niet in het bijzonder van de Marokkaanse gemeenschap. We moeten een verder wij/zij-gevoel en isolement van de doelgroep voorkomen. Dat is ook een kwestie van taal, van bestuurders, ambtenaren en professionals.

Stellingen
Aan het eind van de dag werd, aan de hand van een aantal stellingen, het gevoel duidelijk. Bijna iedereen onderschreef de stelling ‘ik ben een belangrijke schakel’, maar slechts één derde van de aanwezigen gaf aan voldoende competent voor deze rol te zijn. Ook bleek maar één derde van de aanwezigen zich voldoende gefaciliteerd achtte door zijn of haar organisatie. Men kon concluderen dat er verder gezocht moet worden naar wat de professionals nodig hebben aan verdieping en ondersteuning.

Tevreden
Burgemeester Hoes was erg tevreden over de dag: “het bevorderen van deskundigheid en het optimaliseren van onze informatieposities om zodoende radicalisering te voorkomen of vroegtijdige signalen hiervan te herkennen is van groot belang. We hebben goed geluisterd naar de vragen die er leven en nemen de verantwoordelijkheid om deze te beantwoorden. Zo heeft de gemeente toegezegd, in navolging van andere gemeenten, een meld- en adviespunt voor eerstelijns professionals in het leven te roepen. Daarnaast wordt er navolging gegeven aan de duidelijke behoefte om via focusgroepen over specifieke thema’s rondom radicalisering door te praten en hier acties aan te verbinden. Ook de Euregionale uitwisseling van informatie krijgt de volle aandacht. Op korte termijn vindt er een Euregionale studiedag plaats over dit thema.”

Den Haag innoveert in aanpak radicalisering


In de aprileditie van de nieuwsbrief van Bureau Regioburgemeesters (www.regioburgemeesters.nl) was een interview met Yvette Westerveld, plaatsvervangend directeur van de afdeling Veiligheid van de gemeente Den Haag, te lezen. Vanwege de inkijk in de aanpak van radicalisering in deze stad, is het interview ook hier te lezen.

Den Haag is gemeentelijke voorloper in de aanpak van radicalisering. De Hofstad kampt als geen andere Nederlandse gemeente met het probleem van radicaliserende personen. En hoewel het een misvatting is te denken dat het hier om honderden gevallen gaat, heeft de realiteit laten zien hoeveel schade één persoon kan aanrichten.

Op 30 maart is in het Artikel 19-overleg gesproken over radicalisering en is afgesproken dat in een volgend overleg over onder andere de pilot ‘lone wolves' van Den Haag zal worden doorgepraat. De gemeente Den Haag toont bij dit probleem een proactieve houding door te innoveren in de aanpak. De ontwikkelde methodiek is te gebruiken voor andere gemeenten.

"Radicalisering is een complex onderwerp dat vraagt om een brede benadering vanuit meer disciplines", begint Yvette Westerveld, plv. directeur van de afdeling Veiligheid van Den Haag. "We moeten ons daarbij realiseren dat er sprake is van permanente spanning tussen het waarborgen van onze grondrechten en het inperken van persoonlijke vrijheden."

"We hebben goed gekeken welke impact onze keuzes zouden hebben op het functioneren van de samenleving", vervolgt Westerveld. "Als we namelijk toelaten dat onze samenleving zich laat leiden door wantrouwen, angst en haat verliezen we wat we willen beschermen: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en wederzijds respect. Het was dan ook positief om te zien dat de rust in Nederland werd bewaard na de laatste aanslagen en dat de schuld niet werd afgeschoven op een complete bevolkingsgroep. Dit zegt iets over de maatschappelijke bereidheid om diep over het onderwerp na te denken én het toont de weerbaarheid van onze samenleving."

Zachte en harde maatregelen
Aansluitend op het landelijke actieprogramma ‘Integrale Aanpak Jihadisme', kiest Den Haag op lokaal niveau voor een zorgvuldig afgewogen mix van harde en zachte maatregelen. Binnen deze kaders heeft de gemeente vier speerpunten opgesteld: het delen van kennis en kunde, netwerken en communicatie, versterking van de maatschappelijke weerbaarheid en maatwerk in de vorm van een persoonsgerichte aanpak.

"Kennis en kunde omvat activiteiten zoals informatievoorziening aan een brede kring van personen die contact hebben met radicaliserende of geradicaliseerde mensen", legt Westerveld uit. "Met het speerpunt ‘Netwerken en communicatie' richten we ons op het versterken van verbindingen tussen de groepen die samen de stedelijke samenleving vormen. En bij ‘Versterking van de maatschappelijke weerbaarheid‘ focussen we op het stimuleren, faciliteren en ondersteunen van duurzame initiatieven uit de stad. Om uiteindelijk tot een niet-radicaal antwoord te komen op levens- en zingevingsvragen en de onvrede die bij veel jongeren leeft."

In Den Haag is de persoonsgerichte aanpak van (potentiële) uitreizigers, terugkeerders, minderjarigen, facilitators of ronselaars en andere personen met een radicaliseringsduiding georganiseerd via het Veiligheidshuis. Westerveld: "Daardoor heeft de persoonsgerichte aanpak een eenduidige structuur, kan er ook regionaal worden gewerkt en kan er optimaal gebruik worden gemaakt van de doelmatige werkwijze met korte lijnen tussen een groot aantal partners."

Pilot ‘lone wolves'
Op het gebied van de persoonsgericht aanpak heeft de gemeente Den Haag een pilot opgestart. Westerveld: "Op initiatief van de gemeente en het OM Den Haag wordt er op dit moment samen met de NCTV een pilot uitgevoerd. Het doel daarin is het ontwikkelen van een gerichte aanpak van potentieel gevaarlijk eenlingen, de ‘lone wolves'. De afgelopen periode hebben verschillende aanslagen in de wereld plaatsgevonden. De daders van de aanslagen lijken verschillende profielen te hebben waarbij tenminste één gemene deler aanwezig is: ze gebruiken de jihad als legitimiteit voor hun daden. Deze aanslagen laten zien dat sommige geradicaliseerde personen daadwerkelijk de stap nemen naar geweld. Om te kunnen beoordelen of een geradicaliseerde persoon bereid is om tot geweld over te gaan in de zin van het plegen van een aanslag, is zeer specifieke kennis en expertise vereist ook van nationale partijen."

Het doel van de pilot is om een methodiek te ontwikkelen met bijbehorende instrumenten om mogelijke aanslagplegers vroegtijdig te lokaliseren. De verwachting is dat na afronding van de pilot gemeenten informatie over personen waar lokaal grote zorgen over bestaan aanbieden aan (landelijke) experts. Deze experts beoordelen de casus en geven vervolgens een duiding en handelingsperspectieven terug aan de betrokken gemeente. Die kan op basis daarvan met de partners concreet actie ondernemen.

(Inter)nationale belangstelling
De Haagse vooruitstrevendheid op dit gebied is niet onopgemerkt gebleven. "Zowel nationaal als internationaal is er veel belangstelling voor. Er zijn inmiddels zeven landen bij ons op bezoek geweest. Dit geeft wel aan hoe naarstig er naar best practices wordt gezocht. Als andere gemeenten interesse hebben in onze aanpak of er vragen over hebben, dan zijn ze meer dan welkom. Informatie-uitwisseling is tenslotte de sleutel tot het terugdringen of voorkomen van dit soort problemen."

Meld- en adviespunt radicalisering in de lucht!


De toezegging van burgemeester Hoes heeft vervolg gekregen: het meld- en adviespunt radicalisering is vanaf nu bereikbaar. Bekijk het meld - en adviespunt op de website van de gemeente Maastricht.

U kunt uw melding of vraag kwijt via het e-mailadres radicalisering@maastricht.nl.

De meldingen zullen worden geanalyseerd en beoordeeld, waarna een advies opgesteld wordt. Het doel van het meld- en adviespunt is om het onderwerp bespreekbaar te maken en signalen vroegtijdig op te vangen.

Samenwerken vanuit bestaande structuren


De themadag werd niet alleen bezocht door professionals uit Maastricht en omgeving. Ook collega's uit andere regio's leverden een bijdrage. Een daarvan was Audrey de Roode, beleidsadviseur veiligheid bij de gemeente Zoetermeer. In deze nieuwsbrief haar ervaringen en visie.

Ik was gevraagd om op de themadag in maart een workshop te geven over de samenwerking op lokaal niveau in de aanpak van radicalisering. Vol goede moed startte ik mijn verhaal met de methoden waarmee we signalen opvangen en wat we daar dan mee doen. Eerste vraag van een deelnemer: “Over welke signalen heb je het dan?” Uh, goede vraag.

Twee jaar geleden werden we in Zoetermeer geconfronteerd met uitreizigers en mensen die wilden uitreizen. En we hadden geen idee wat we moesten doen. Wat we wel wisten, is dat niets doen geen optie is. We zijn dus gewoon gestart, met ondersteuning van anderen die wel beschikten over kennis en ervaring. Nu staan we op een punt waarop we vinden dat de aanpak loopt. Speerpunten van deze aanpak zijn kennisontwikkeling, opbouwen van netwerken, vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid en, heel belangrijk, de persoonsgerichte aanpak. Inmiddels hebben we ervaren wat onze mogelijkheden en grenzen zijn. Het helpt ons enorm dat bij de meeste betrokken partijen in de stad een gevoel van urgentie leeft. Radicalisering wordt gevoeld als probleem, in gezinnen, op scholen, in het jongerenwerk. Vaak weten ouders en professionals niet welk gedrag nog ‘normaal’ is, of over welke uitspraken ze zich zorgen moeten maken.

Wat mij trof bij de themadag in Maastricht, was dat ik een grote behoefte aan kennis en wil om te handelen bespeurde. Wat kunnen we doen? Wie moeten we bellen? Waar moet ik op letten? De urgentie leeft, en dat gevoel van urgentie bij alle betrokken partijen is een eerste en hele belangrijke stap in de samenwerking. Dit gevoel van urgentie zorgt er voor dat mensen elkaar opzoeken, signalen willen delen, een persoonsgerichte aanpak opzetten. De werkwijze is niet heel veel anders dan iedereen al gewend is. Wat de aanpak in geval van radicalisering of een vermoeden daarvan anders maakt, is dat radicalisering ongrijpbaarder lijkt. Bij een jongen die vijf keer is opgepakt wegens diefstal, weet je wat hij heeft gedaan en kun je sturen op gedrag. Radicalisering is een overtuiging, dat maakt de aanpak lastiger. Ik vraag me overigens wel af of het bij jongeren in alle gevallen gaat om de ideologie of om de zoektocht naar houvast in hun leven.

En daar kom je bij de haakjes die je kunt gebruiken in je aanpak. Als je je zorgen maakt over iemand, ga dan na wat je weet en wat je ziet. Als je een gedragsverandering ziet, kun je daarover in gesprek. Praat over wat je ziet, vraag hoe het gaat, vraag door. Je hoeft geen Islamitisch theoloog te zijn om zo’n gesprek te kunnen voeren, je eigen professionele nieuwsgierigheid volstaat prima. Praat ook met anderen over je zorgen en vragen en zoek de samenwerking. In Zoetermeer gebruiken we zo veel mogelijk de bestaande structuren. Die zijn er al genoeg, en op nog meer soorten overleg zit nu eenmaal niemand te wachten. Alles voorkomen kun je niet, maar dat kun je in geen enkel geval. Als je de grenzen van je mogelijkheden accepteert en daarbinnen alles doet dat je wel kunt, èn dat met elkaar doet, kun je veel bereiken.