Copy

KENNISFLITSSUIKER

MEI 2015
Dit is ‘KennisFlitsSuikers’ nummer 2, de digitale nieuwsbrief van het Platform Suikers & Voeding. We houden u op de hoogte van actuele informatie en achtergrondinformatie over suikers.

Januari 2014 ondertekenden minister Edith Schippers (VWS) en het bedrijfsleven het ‘Akkoord Verbetering Productsamenstelling’. In deze KennisFlitsSuikers leest u onder meer over de ‘nulmeting suikergehalte’ die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu uitvoerde. Die gegevens zijn nodig om vast te stellen of er de komende jaren wat verandert in de samenstelling van producten. Lees ook de reacties van de organisaties VBZ, FNLI en VNG op deze nulmeting. 
NIEUWS OVER PRODUCTREFORMULERING

Nulmeting gehalte van suikers


Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft in opdracht van het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) een nulmeting van het gehalte van suikers van diverse productcategorieën uitgevoerd. Het RIVM publiceerde de resultaten in februari 2015 op haar website. Aanleiding is het Akkoord Verbetering Productsamenstelling dat minister Edith Schippers samen met het bedrijfsleven op 23 januari 2014 ondertekende. Het doel van deze meting is te onderzoeken hoe gehaltes van suikers in voedingsmiddelen zich de komende jaren ontwikkelen. Het RIVM gebruikte voor de nulmeting gegevens uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010. De 5 productgroepen die het meeste bijdragen aan de totale inname van mono- en disachariden (suikers) zijn:
  1. Melk(producten): 19%
  2. Fris(dranken): 19%
  3. Banket en zoetwaren: 17%
  4. Groente en fruit: 14%
  5. Overig: 13%










Taartdiagram met bijdrage van productgroepen
aan inname van suikers (bron: RIVM)

 

Herformuleringsmonitor

Het RIVM houdt de (verandering in) productsamenstelling van levensmiddelen bij in de zogenaamde Herformuleringsmonitor. Dat gebeurt in samenwerking met het Voedingscentrum. De monitor is vanaf 2014 uitgebreid naar suikers en het energiegehalte. Suikers in groente, fruit en vruchtensappen worden buiten beschouwing gelaten, omdat deze producten alleen van nature aanwezige suikers bevatten.

Nieuwsgierig naar het hele rapport van het RIVM? Kijk op:
Nulmeting mono- en disachariden van voedingsmiddelen (RIVM)

Meer weten over het Akkoord Verbetering Productsamenstelling? Raadpleeg hier het volledige akkoord.
REACTIES VAN DE ORGANISATIES
VERENIGING VOOR DE BAKKERIJ- EN ZOETWARENINDUSTRIE

Transparantie is het toverwoord


‘Het onderwerp herformulering van producten is ongelooflijk complex’, constateert Ton Baas, directeur van de Vereniging voor de Bakkerij- en Zoetwarenindustrie. ‘Richt je de aanpassingen op het gebruik van toegevoegde suikers, kies je fruitvulling in een product – de natuurlijke suikers – of zoek je het in het aanpassen van de portiegrootte?’ Baas benadrukt dat zijn producten thuishoren in de ‘verwencategorie’. ‘Ik voorzie dat onze sector zich niet zal gaan richten op het terugdringen van toegevoegde suikers, maar vooral op de portiegrootte. Een zakje Haribo dat in de sportkantine wordt aangeboden, moet geen 500 gram zijn. Dat is geen individuele verpakking maar een familiezak!’ En zegt hij: ’Ik denk dat we in Europa toe moeten naar grotere transparantie, dat is voor mij het toverwoord.’ Onder meer door de etikettering te verbeteren. ‘Zorg dat het ingrediënt suiker niet meer wordt versluierd. Dat is de crux. Dan koopt de consument bewuster en heeft de vrijheid om zichzelf te verwennen.’ Want: ‘Voor suiker hoeven we ons niet te schamen.’
FEDERATIE NEDERLANDSE LEVENMIDDELEN INDUSTRIE

Afspraken met bedrijfssectoren


Wat mij betreft hadden we de nulmeting van het RIVM twintig jaar geleden al moeten hebben,’ zegt Christine Grit, manager Voeding en Gezondheid van de FNLI. ‘Dan hadden we met de nulmeting van 2015 kunnen laten zien dat de hoeveelheid suiker in producten helemaal niet omhoog is gegaan.’ Er is in ieder geval nu een uitgangsdocument constateert ze. ‘Je pakt het er bij als het relevant is. Bij welke productcategorie kun je veel doen en waar heeft het zin?’ Grit vertelt dat het streven is om sectorgewijs afspraken te maken. ‘We willen in de breedte gaan werken. Eind 2014 zijn door twee bedrijfssectoren al werkafspraken gemaakt: frisdranken en zuiveldranken/toetjes. Inmiddels zijn we ook in gesprek met de sector groente- en fruitconserven.’ Ze benadrukt dat je het moet zien in de sfeer van beperken van de hoeveelheid calorieën. ‘Als het voor het energieniveau van een categorie producten niet veel oplevert, heeft het ook niet veel zin om er mee aan de slag te gaan.’
VERENIGING VAN NEDERLANDSE GLUCOSEFABRIKANTEN

Informatie doorsluizen


‘We vinden het wel heel prettig dat er nu een nulmeting is maar hoe en wat we er mee gaan doen, weten we nog niet,’ zegt Imkje Tiesinga, secretaris van de Vereniging van Nederlandse Glucosefabrikanten (VNG). ‘We nemen een min of meer afwachtende houding aan. Maar als bedrijven om hulp vragen dan helpen we ze graag.’ De VNG is niet betrokken bij de sectorafspraken die gemaakt gaan worden. ‘We participeren als vereniging wel in relevante groepen - zoals bijvoorbeeld die van experts - die de discussie voeren. Door wel overal bij aanwezig te zijn, kunnen we de informatie doorsluizen naar onze leden.’ Tiesinga benadrukt dat de bedrijven in de zetmeel/glucose-industrie alternatieven in portfolio hebben en beschikken over kennis en kunde om klanten die willen herformuleren bij te staan. ‘Maar de uiteindelijke verantwoordelijkheid van productinnovatie en -herformulering naar minder suiker, ligt bij de producenten van voedingsmiddelen – niet bij de leveranciers.’
KENNISKADER

Mono- en disachariden

Mono- en disachariden zijn alle suikers aanwezig in voedingsmiddelen. Glucose (druivensuiker), fructose (vruchtensuiker) en galactose vallen onder de monosachariden. Disachariden zijn sacharose (kristalsuiker), lactose (melksuiker) en maltose (moutsuiker).
IN DE MEDIA

Mini-college prof.dr. Robert Lustig bij RTL Late Night


Vrijdag 8 mei jongstleden was prof.dr. Robert Lustig te gast bij RTL Late Night om een mini-college te geven over de gevaren van suikers. Lustig verkondigt al jaren de boodschap dat suiker toxisch is. Dat is onjuist en in strijd met de wetenschappelijke consensus die hierover bestaat. Ook in 2014 reageerde Kenniscentrum suiker & voeding op de ongenuanceerde opvattingen van Lustig, naar aanleiding van zijn artikel ‘The toxic truth about sugar’ dat in 2012 verscheen in het tijdschrift Nature.

> Uitzending gemist? Klik door naar Lustig in RTL Late Night.
> Lees onze reactie op de visie van Robert Lustig.

Dramatische toename overgewicht en obesitas


Onderzoekers verwachten de komende jaren een aanzienlijke toename van overgewicht en obesitas in Europa, maar niet in Nederland, aldus de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) en UK Health Forum naar aanleiding van hun onderzoek in 53 Europese landen. De resultaten werden op 6 mei gepresenteerd op het Europese Obesitas Congres in Praag door Dr. Joao Breda (WHO). Ierland heeft het slechtste vooruitzicht. Volgens de voorspellingen heeft in 2030 91% van de Ierse mannen en 83% van de vrouwen overgewicht (inclusief 27% obesitas bij mannen en zelfs 57% bij vrouwen). In 2010 kwamen de getallen nog uit op 76% en 56%. Ook in andere landen - zoals Griekenland, Spanje, Zweden, Oostenrijk en Tsjechië - verwachten de onderzoekers de komende vijftien jaar een forse toename van het probleem overgewicht. Het aantal Grieken met obesitas zal in 2030 ten opzichte van 2010 zelfs verdubbelen. Ook in landen met tot dusver een lagere prevalentie van obesitas, zoals in Zweden, zal het aantal mensen met een te hoog gewicht stijgen. Dr. Joao Breda benadrukt dat de gegevens voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd, omdat de resultaten zijn gebaseerd op voorspellingen. 
 

Nederland is uitzondering

Nederland lijkt het beter te doen dan veel andere Europese landen. De verwachting is dat minder dan de helft van de Nederlandse mannen (49%) in 2030 overgewicht heeft (waarvan 8% obesitas). Het percentage Nederlandse vrouwen met overgewicht en obesitas lijkt redelijk stabiel te blijven: respectievelijk 44% en 13% in 2010 naar 43% en 9% in 2030.

> Lees het volledige persbericht van UK Health Forum.

'De strijd tegen sluipsuikers'


Dinsdag 31 maart is de reportage ‘De strijd tegen sluipsuikers’ uitgezonden in het tv-programma Brandpunt (KRO-NCRV). Aanleiding waren de begin maart gepubliceerde WHO-richtlijnen voor vrije suikers. De reportage gaf een eenzijdig beeld van de werkelijkheid. Lees de reactie op onze website of de Suikerfeitenapp.

> Brandpunt’s ‘De strijd tegen sluipsuikers’ gemist? Bekijk het hier.

Verborgen suikers


De term ‘Verborgen suikers’ klinkt spannend (Brandpunt noemt het zelfs ‘sluipsuikers’), maar heeft weinig betekenis. Tomatenketchup bijvoorbeeld heeft het zwaar te verduren, het zou veel ‘verborgen suikers’ bevatten. Maar de fabrikant is wettelijk verplicht de soort suiker (zoals lactose of dextrose) te benoemen. Het is niet toegestaan om alle suikers in de ingrediëntenlijst als ‘suiker’ te vermelden. Nederlandse fabrikanten moeten alle ingrediënten in een product specifiek vermelden in die ingrediëntenlijst en de hoeveelheid suikers aangeven in de voedingswaardedeclaratie. Wie op het etiket ‘Koolhydraten, waarvan suikers’ leest, ziet hoeveel suikers 100 gram product in totaal bevat.
 

Zowel van nature als toegevoegd

Het gaat hier om zowel de van nature aanwezige als de toegevoegde suikers in voedingsmiddelen. Eigenlijk zijn de suikers in voedingsmiddelen dus wel degelijk zichtbaar. In de discussie over ‘verborgen suikers' worden ook bouillon en thee regelmatig als voorbeeld aangehaald. Suiker (in de vorm van dextrose, ofwel glucose) heeft in deze producten een andere functie dan als zoetmaker. Het wordt gebruikt als drager van kruiden en/of aroma’s. Zowel in bouillon, thee als ketchup draagt suiker niet significant bij aan de dagelijkse inname van calorieën. Een portie ketchup (50 g) levert (afgerond) 45 kcal. Producten die het meeste bijdragen aan de inname van toegevoegde suikers zijn frisdrank, zuivelproducten, cake en koek, chocolade en snoepgoed.
KENNISKADER

Lichaam maakt geen verschil

Mono- en disachariden in een product zijn zowel de van nature aanwezige suikers als de toegevoegde suikers. Het lichaam maakt geen verschil tussen die twee categorieën. Het zijn dezelfde stoffen en het lichaam verteerd ze op dezelfde manier. Tomatenketchup bijvoorbeeld, bevat 23 gram suikers per 100 gram. Een deel van deze suikers komt uit de tomaten zelf (ter vergelijking: geconcentreerde tomatenpuree bevat van nature 10 gram suikers per 100 gram) en een deel voegt de fabrikant toe.

Consumptiecijfers lastig te interpreteren?


Consumptiecijfers van suikers zijn kennelijk lastig te interpreteren. Zo kopt de voorpagina van nrc.next op 6 maart ten onrechte ‘Iedere dag eten we 14 schepjes te veel’. Aanleiding: de publicatie van de WHO richtlijnen voor vrije suikers. Nrc.next beweert dat we gemiddeld ruim 120 gram suiker per dag eten. Maar uit recent onderzoek van Wageningen University naar de consumptie van suikers in Nederland blijkt dat we 122 gram ‘totaal suikers’ per dag eten. Dit zijn de van nature aanwezige suikers (in bijvoorbeeld zuivelproducten, fruit en groente) plus de toegevoegde suikers (zoals biet- en rietsuiker, siropen, stropen en honing). Iets meer dan de helft van deze totale suikers is toegevoegd, namelijk 71 gram.

En ook FoodHolland publiceert op 23 maart een bericht met onjuiste informatie over de hoeveelheid suiker die we in Nederland consumeren. ‘Nederlanders gebruiken veel suiker en vet’ luidt hun kop die verwijst naar een rapport van Euromonitor over de wereldwijde suikerconsumptie. Volgens Euromonitor, een internationale organisatie die strategisch marktonderzoek uitvoert, eten we in Nederland gemiddeld 102,5 gram suiker. Maar dit getal is gebaseerd op aankoopcijfers van verpakte producten! Bovendien meet Euromonitor ‘totaal suikers’ en neemt dus alle suikers mee in de berekening, ook de van nature aanwezige suikers uit fruit en zuivelproducten.
 

Onnauwkeurig

Het verzamelen van aankoopcijfers om de voedselconsumptie te schatten, is erg onnauwkeurig. In Nederland gooien we bijvoorbeeld een aanzienlijk deel (50 kg per persoon per jaar) van de gekochte voedingsmiddelen weg. Ze worden niet gebruikt voor de consumptie. De meest nauwkeurige methode om voedselconsumptie van mensen te schatten, is het gebruik van zorgvuldig geteste voedingsvragenlijsten. Deze methode wordt toegepast bij wetenschappelijk onderzoek naar voedselconsumptie.

Nieuwsgierig naar de werkelijke suikersconsumptie van Nederlanders? Bekijk onze factsheets:
> Consumptie van suikers in Nederland 'totaal suikers' 
> Consumptie van suikers in Nederland ‘toegevoegde suikers’ 

Suikerfeiten onder handbereik

Kenniscentrum suiker & voeding heeft speciale app ontwikkeld: suikerfeiten.nl. Veel gestelde vragen over suiker in relatie tot voeding en gezondheid worden hier beantwoord.
Het Platform Suikers & Voeding is een initiatief van de suikerproducerende en suikerverwerkende industrie en wil de kennis van suikers verbeteren door deze in overeenstemming te brengen met de (wetenschappelijke) feiten en duidelijkheid te scheppen over de rol van suikers in onze voeding en gezondheid.

KennisFlitsSuikers is een uitgave van Kenniscentrum suiker & voeding
meer informatie: www.kenniscentrumsuiker.nl